Przejdź do głównego menu Przejdź do sekcji głównej Przejdź do stopki

Artykuły

Nr 1(14) (2018): Przyszłość w naukach społecznych

Nadchodzi rewolucja! Krytyka popnaukowych prób przewidywania przyszłości

  • Adrian Wesołowski
Opublikowane
1. 04. 2018

Abstrakt

Artykuł omawia zjawisko popnauki oraz podejmuje próbę nakreślenia przyczyn jej powstania i sukcesu, jaki osiągnęła zarówno w kulturze popularnej, jak i w środowisku akademickim. Centralne pojęcie, angielski skrót od „popularyzacji nauki”, rozumiane jest tutaj jako prąd piśmiennictwa akademickiego przedstawiający śmiałe tezy z niezachwianym przekonaniem o ich wartości naukowej pomimo rażących braków metodologicznych. Zagadnienie rewolucji, przez pryzmat którego przejawia się stosunek popnaukowców do tradycji socjologicznej, stanowi oś wywodu. Autor analizuje model argumentacji przykładowych prac Stevena Pinkera i Yuvala Noaha Harariego oraz – na podstawie własnych wniosków i powracających krytyk – gromadzi jego składowe i odtwarza nieścisłości zastosowanego w nich rozumowania. W powiązaniu z kontekstem powstania omawianych książek elementy te pozwalają mu wskazać na źródła oraz potencjalne niebezpieczeństwa szerokiej legitymizacji popnauki.

Bibliografia

  1. Abbott L.F. 2008. Theoretical Neuroscience Rising, „Neuron”, t. 60, nr 3, s. 489–495.
  2. Adas M. 2012. Comparative History and the Challenge of the Grand Narrative, [w:] A Companion to World History, red. D. Northrop, Blackwell Publishing, s. 229–243.
  3. Anton P.S., Silberglitt R., Schneider J. 2001. The global technology revolution: bio/nano/materials trends and their synergies with information technology by 2015, Rand Corporation.
  4. Armitage D., Guldi J. 2015. The History Manifesto, Cambridge University Press.
  5. Aronson R. 2013. Pinker and Progress, „History and Theory”, t. 52, nr 2, s. 246–264.
  6. Arquilla J. 2012. The Big Kill, „Foreign Policy”. https://foreignpolicy.com/2012/12/03/the-big-kill/; dostęp: 05.01.2018.
  7. Aumüller M. 2014. Text Types. Handbook of Narratology, De Gruyter.
  8. Baumann F. 2010. Humanism and Transhumanism, „The New Atlantis”, t. 29, s. 68–84.
  9. Bhatt C. 2013. Book Review Symposium: Steven Pinker, The Better Angels of Our Nature: A History of Violence and Humanity, „Sociology”, t. 47, nr 6, s. 1229–1232.
  10. Black J. 1995. A Military Revolution? A 1660–1792 Perspective, [w:] J. Rogers, The Military Revolution Debate: Readings on the Military Transformation of Early Modern Europe, Westview Press, s. 95–115.
  11. Blaser K. 1999. The History of Nature and the Nature of History: Stephen Jay Gould on Science, Philosophy, and History, „The History Teacher”, t. 32, nr 3, s. 411–430.
  12. Boström N. 2014. Superintelligence: Paths, dangers, strategies, Oxford University Press.
  13. Chase-Dunn C., Hall T.D. Global Scale Analysis in Human History, [w:] A Companion to World History, red. D. Northrop, Blackwell Publishing, s. 185–200.
  14. Cirillo P., Taleb N. 2016. On the statistical properties and tail risk of violent conflicts, „Physica A: Statistical Mechanics and its Applications”, t. 452, s. 29–45.
  15. Diamond J. 1997. Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies, W.W. Norton.
  16. Douthat R. 2011. Steven Pinker’s History of Violence, „The New York Times”. https://douthat.blogs.nytimes.com/2011/10/17/steven-pinkers-history-of-violence; dostęp: 04.01.2018.
  17. Duffy M. 1980. The Military Revolution and the State, 1500–1800, University of Exeter Press.
  18. Ellis R. 2015. ‘Sapiens’ by Yuval Noah Harari, „Middle Way Society”. http://www.middlewaysociety.org/books/science-and-social-science-books/sapiens-by-yuval-noah-hariri/; dostęp: 08.01.2018.
  19. Epstein R. 2011. Book Review: The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined, „Scientific American”. https://www.scientificamerican.com/article/bookreview-steven-pinker-the-better-angels-of-our-nature-whyviolence-has-declined/#; dostęp: 04.01.2018.
  20. Falk D., Hildebolt C. 2017. Annual War Deaths in Small-Scale versus State Societies Scale with Population Size Rather Than Violence, „Current Anthropology”, t. 58, nr 6, s. 805–813.
  21. Ferguson R.B. 2013. Pinker’s List. Exaggerating Prehistoric War Mortality, [w:] War, Peace, and Human Nature. The Convergence of Evolutionary and Cultural Views, red. D. Fry, Oxford University Press, s. 112–131.
  22. Forbes P. 2014. Sapiens by Yuval Noah Harari, book review: Eloquent history of what makes us human. http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/sapiens-by-yuval-noah-harari-book-review-eloquenthistory-of-what-makes-us-human-9712106.html; dostęp: 11.01.2018.
  23. Fuentes A. 2017. Get the Science Right!, „Psychology Today”. https://www.psychologytoday.com/blog/busting-myths-about-human-nature/201707/get-the-science-right; dostęp: 10.01.2018.
  24. Fukuyama F. 1992. The End of History and the Last Man, Free Press.
  25. Future shock. The bestselling Israeli historian looks at where mankind is heading. 2016. „The Economist”. https://www.economist.com/news/books-andarts/21707180-bestselling-israeli-historian-looks-where-mankind-headingfuture-shock; dostęp: 08.01.2018.
  26. Gray J. 2011. Delusions of Peace, „Prospect”. https://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/john-gray-steven-pinker-violence-review; dostęp: 05.01.2018.
  27. Goodheart E. 2005. Is History a Science?, „Philosophy and Literature”, t. 29, nr 2, s. 477–488.
  28. Hallpike C.R. 2017. A Response to Yuval Harari’s ‘Sapiens: A Brief History of Humankind’, „New English Review”. http://www.newenglishreview.org/custpage.cfm?frm=189085&sec_id=189085; dostęp: 09.01.2018.
  29. Harari Y.N. 2014. Sapiens: A Brief History of Humankind [oryg. wyd. hebrajskie 2011], Penguin.
  30. Harari Y.N. 2016. Homo Deus: A Brief History of Tomorrow [oryg. wyd. hebrajskie 2015], Penguin.
  31. Harari Y.N. 2017. Sapiens. Od zwierząt do bogów, tłum. J. Hunia, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  32. Harari Y.N. 2018. Homo deus. Krótka historia jutra, tłum. M. Romanek, Wydawnictwo Literackie.
  33. Harris S. 2017. Reality and the Imagination. A Conversation with Yuval Noah Harari. https://www.samharris.org/podcast/item/reality-and-the-imagination; dostęp: 12.01.2018.
  34. Hart D.B. 2012. The Precious Steven Pinker, „First Things”. https://www.firstthings.com/article/2012/01/the-precious-steven-pinker; dostęp: 04.01.2018.
  35. Herman E.S., Peterson D. 2012. Steven Pinker on the Alleged Decline of Violence, „International Socialist Review”, nr 86. https://isreview.org/issue/86/steven-pinker-alleged-decline-violence; dostęp 05.01.2018.
  36. Izdebski A. 2014. Konwergencja nauk przyrodniczych i historycznych: teoretyczny potencjał i praktyczne trudności, „Historyka. Studia metodologiczne”, t. 44, s. 67–94.
  37. Jervis R. 2011. Review: Pinker the Prophet, „The National Interest”, nr 116, s. 54–64.
  38. Kolbert E. 2011. Peace in Our Time, „The New Yorker”. https://www.newyorker.com/magazine/2011/10/03/peace-in-our-time-elizabeth-kolbert; dostęp: 06.01.2018.
  39. Kranzberg M. 1986. Technolog y and History: „Kranzberg’s Laws”, „Technology and Culture”, t. 27, nr 3, s. 544–560.
  40. Kroeber C.B. 1996. Theory and History of Revolution, „Journal of World History”, t. 7, nr 1, s. 21–40.
  41. Kuhn T. 1962. The Structure of Scientific Revolutions, University of Chicago Press.
  42. Laws B. 2011. Theory Beyond the Codes, „CTheory”. http://www.ctheory.net/articles.aspx?id=702; dostęp: 04.01.2018.
  43. LeDrew S. 2016. The Evolution of Atheism: The Politics of a Modern Movement, Oxford University Press.
  44. Lerner C.S. 2012. Have a Nice Millenium, „The Claremont Review of Books”. http://www.claremont.org/crb/article/have-a-nice-millennium/; dostęp: 05.01.2018.
  45. Lewis C.S. 2017. Crisis Rhetoric, Stigma Play: The Contested Status of Humanities Majors on an Elite University Campus, „Symbolic Interaction”, t. 40, nr 3, s. 378–395.
  46. Mann C.C. 2015. How Humankind Conquered the World, „The Wall Street Journal”. https://www.wsj.com/articles/book-review-sapiens-a-brief-historyof-humankind-by-yuval-noah-harari-1423261230; dostęp: 09.01.2018.
  47. Mitzen J. 2013. The Irony of Pinkerism, „American Political Science Association”, t. 11, nr 2, s. 525–528.
  48. Morales A. 2017. Renascent pragmatism: Studies in law and social science, Taylor & Francis.
  49. Ni N. 2008. The Pop-Science Paradox, „The Harvard Crimson”. http://www.thecrimson.com/article/2008/5/2/the-pop-science-paradox-on-the--first/; dostęp: 09.01.2018.
  50. Perez C. 2009. Technological revolutions and techno-economic paradigms, Working Papers in Technology Governance and Economic Dynamics, Working Paper No. 20, Norway and Tallinn University of Technology.
  51. Pinker S. 2011a. The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined, Penguin Books.
  52. Pinker S. 2011b. Frequently Asked Questions about The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined. https://stevenpinker.com/pages/frequently-asked-questions-about-better-angels-our-nature-why-violence-hasdeclined; dostęp: 08.01.2018.
  53. Pinker S. 2013. Science is Not Your Enemy, „New Republic”. https://newrepublic.com/article/114127/science-not-enemy-humanities; dostęp: 07.01.2018.
  54. Pinker S. 2014. The Sense of Style: The Thinking Person’s Guide to Writing in the 21st Century, Penguin Books.
  55. Pinker S. 2015. Zmierzch przemocy. Lepsza strona naszej natury, tłum. T. Bieroń, Wydawnictwo Zysk i S-ka.
  56. Sailer S. 2015. Pinker v. Singularity Think. The Unz Review. http://www.unz.com/isteve/pinker-v-singularity-think/; dostęp: 08.01.2018.
  57. Sanderson C. 2014. Yuval Noah Harari: Interview, „The Bookseller”. https://www.thebookseller.com/profile/yuval-noah-harari-interview; dostęp: 09.01.2018.
  58. Sexton J. 2015. A Reductionist History of Mankind, „The New Atlantis”, t. 47, s. 109–120.
  59. Schaff A. 1973. Marxist Theory on Revolution and Violence, „Journal of the History of Ideas”, t. 34, nr 2, s. 263–270.
  60. Shermer M. 2017. Scientific Naturalism: A Manifesto for Enlightenment Humanism, „Theology and Science”, t. 15, nr 3, s. 220–230.
  61. Skocpol T. 1979. States and Social Revolutions, Cambridge University Press.
  62. Sorokin P. 1925. Sociolog y of Revolution, J.B. Lippincott.
  63. Strawson G. 2014. Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari – review, „The Guardian”. https://www.theguardian.com/books/2014/sep/11/sapiens-brief-history-humankind-yuval-noah-harari-review; dostęp: 08.01.2018.
  64. Taleb N. 2012. The ‘Long Peace’ Is a Statistical Illusion. https://www.fooledbyrandomness.com/pinker.pdf; dostęp: 04.01.2018.
  65. Tegmark M. 2017. Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence, Knopf.
  66. Tilly C. 1978. From Mobilization to Revolution, McGraw-Hill.
  67. Towards a Greater Synthesis: Steven Pinker on How to Apply Science to the Humanities. 2016. „Farnam Street”. https://www.farnamstreetblog.com/2016/03/steven-pinker-science-humanities/; dostęp: 10.01.2018.
  68. True J. 2015. Winning the Battle but Losing the War on Violence. A Feminist Perspective on the Declining Global Violence Thesis, „International Feminist Journal of Politics”, t. 17, nr 4, s. 554–572.
  69. Tuschman A. 2015. How humans became human, „The Washington Post”. https://www.washingtonpost.com/opinions/our-kind-of-people/2015/03/13/78404422-b84c-11e4-aa05-1ce812b3fdd2_story.html?utm_term=.830680f30ef6; dostęp: 08.01.2018.
  70. Wieseltier L. 2013. Crimes Against Humanities, „New Republic”. https://newrepublic.com/article/114548/leon-wieseltier-responds-steven-pinkersscientism; dostęp: 10.01.2018.
  71. Załęska M. 2016. Retoryczne aspekty popularyzacji naukowej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, t. 31, nr 1, 59–70.

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne