Michał Szewczyk – absolwent socjologii, student bioetyki i filozofii w Kolegium Międzydziedzinowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych i Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Zainteresowany głównie krytycznymi aspektami socjologii cyfrowej i ekonomicznej oraz etyką i technologią. Autor artykułu New Dimensions of Emotional Labour – A Case Study of the “Smile Counter” opublikowanego w czasopiśmie „Miscellanea Anthropologica et Sociologica” (2023).
Artykuł ukazuje społeczno-polityczny wymiar myśli Marka Fishera na przykładzie pojęć dziwaczności i osobliwości. Koncepcje te zostają osadzone w szerszym projekcie teoretycznym Fishera, obejmującym między innymi analizę granic wyobraźni społecznej. Motywem, który stał się przyczynkiem do wskazania ustaleń Dziwacznego i osobliwego oraz ich socjologicznej użyteczności, jest argumentacja na rzecz tego, że znajomość dzieł kultury, do których odwołuje się Fisher, nie jest konieczna, aby zrozumieć i wykorzystać główne idee książki. Autor sugeruje w tym celu potraktowanie przywoływanych przykładów jako symulakrów. Tekst łączy omawiane pojęcia z innymi pracami Fishera, wskazując na rolę Dziwacznego i osobliwego w krytyce neoliberalnego porządku. To, co „dziwaczne” i „osobliwe”, może ujawniać słabe punkty obecnego systemu społecznego i otwierać drzwi do nowego wyobrażenia postkapitalistycznych przyszłości. Kategorie te pomagają identyfikować współczesne ruchy alternatywne i ich społeczne propozycje oraz chronić je przed przejęciem przez prawicowe narracje.
Bibliografia
Baudrillard J. 2005a. Pakt jasności: o inteligencji zła, tłum. S. Królak, Wydawnictwo Sic!
Baudrillard J. 2005b. Symulakry i symulacja, tłum. S. Królak, Wydawnictwo Sic!
Beckert J. 2016. Imagined Futures: Fictional Expectations and Capitalist Dynamics, Harvard University Press.
Derrida J. 2016. Widma Marksa: stan długu, praca żałoby i nowa Międzynarodówka, tłum. T. Załuski, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Fisher M. 2018. K-Punk: The Collected and Unpublished Writings of Mark Fisher, Watkins Media Limited.
Fisher M. 2020a. Postcapitalist Desire: The Final Lectures, Watkins Media Limited.
Fisher M. 2020b. Realizm kapitalistyczny: czy nie ma alternatywy?, tłum. A. Karalus, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.
Fisher M. 2021. Kwasowy komunizm. Nieukończone wprowadzenie, tłum. P. Kaczmarski, „Praktyka Teoretyczna”, t. 40, nr 2, art. 2, s. 177–200, https://doi.org/10.14746/prt.2021.2.7.
Fisher M. 2023. Dziwaczne i osobliwe, tłum. i posłowie A. Karalus, T. Adamczewski, słowo/obraz terytoria.
Fisher M. 2025. Flatline Constructs: Gothic Materialism and Cybernetic Theory-Fiction, John Hunt Publishing.
Gümüsay A.A., Reinecke J. 2022. Researching for Desirable Futures: From Real Utopias to Imagining Alternatives, „Journal of Management Studies”, t. 59, nr 1, s. 236–242, https://doi.org/10.1111/joms.12709.
Karalus A. 2021. Acid Rider. Idea „komunizmu kwasowego” Marka Fishera a doświadczenie zewnętrzności, „Praktyka Teoretyczna”, t. 40, nr 2, s. 37–57, https://doi.org/10.14746/prt.2021.2.3.
Kleczka K. 2024. Mark Fisher po drugiej stronie lustra, „Miesięcznik Znak”, nr 825, s. 90–100.
Marcuse H. 1991. Człowiek jednowymiarowy: badania nad ideologią rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego, tłum. S. Konopacki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Marcuse H. 1998. Eros i cywilizacja, tłum. H. Jankowska, A. Pawelski, Muza.
Ochnik M. 2024. Mark Fisher: jeden z nas, Krytyka Polityczna https:// krytykapolityczna.pl/kultura/mark-fisher-jeden-z-nas/, dostęp: 3.04.2024.
Ziętek A. 2013. Jean Baudrillard wobec współczesności: polityka, media, społeczeństwo, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.
